آموزش وردپرس

بررسی آگاهی سیاسی در دانشجویان ایرانی/ مینا سخامهر*

چکیده

در این پژوهش، که با روش پیمایشی انجام شد، جامعۀ آماری شامل دانشجویان دانشکده علوم انسانی دانشگاه آزاد اسلامی واحد گرمسار و حجم نمونه تعداد 180 نفر بود که به روش نمونه گیری تصادفی بررسی گردید. ابزار پژوهشی پرسشنامه ای محقق ساخته بود که مورد اعتباریابی و پایایی سنجی قرار گرفت. یافته های حاصل از آزمون فرضیه ها بیانگر آن بود که سطح آگاهی سیاسی دانشجویان مورد مطالعه از وضعیت متوسط برخوردار است و در بین خرده مقیاس های آگاهی از مفاهیم، نهادها، چهره ها، رویدادها و تصمیمات سیاسی، بیشترین آگاهی مربوط به خرده مقیاس نهادهای سیاسی است. ضمناً موثرترین عامل بر آگاهی سیاسی دانشجویان، احزاب بود. مقایسۀ نتایج توصیفی، نظری و تبیینی حاصل از پژوهش حاضر و بررسی چارچوب و مدل نظری این پژوهش، بیانگر همسویی نتایج با تحقیقات مشابه در مورد فرضیه های مطرح شده است.

واژگان کلیدی:آگاهی سیاسی[1]، مفاهیم سیاسی، چهره های سیاسی، نهادهای سیاسی، رویدادهای سیاسی، تصمیمات سیاسی.

مقدمه

برای آنکه شهروندان به نحوی مطلوب تر بتوانند ترجیحات خود را ابراز و نمایندگان شان را انتخاب نمایند، باید از حداقل آگاهی در زمینه نظام سیاسی برخوردار باشند (نایمی و جون[2]، 1998، به نقل از مسعودنيا، 1386: 61). یکی از اثرات مهم آگاهی سیاسی در نظام های مبتنی بر مشارکت این است که شهروندان از ساز و کارهای گوناگون برای پاسخگو نگهداشتن کنترل مقامات منتخب در برابر مردم بهره بگیرند(حبیبی، 1382: 68). می توان گفت عدم آگاهی سیاسی باعث رواج روحیه یکسان انگاری، عدم تساهل و مانع عمده ای برای رشد و گسترش اپوزسیون[3] و سازمان های منتقد و مخالف ایجاد می کند و مهمتر از همه ناآگاهی سیاسی در سطح وسیعی، آموزش سیاسی و کارایی مردم در این بخش را به طور کلی تنزل می دهد و شاید بتوان گفت که ناآگاهی سیاسی خود تعبیر دیگری از مشروعیت حکومت است (دال[4]،1364 :71). منظور از آگاهی سیاسی اطلاعات و آگاهی مردم از وضع موجود جهان سیاست است که دانشمندان علوم سیاسی از آن به عنوان جهت گیری های شناختی افراد نسبت به موضوعات سیاسی یاد می کنند. پژوهشگران در زمینه فرهنگ سیاسی، اغلب از سطح پایین اطلاعات افراد عادی در امور سیاسی شگفت زده می شوند(آستین[5]، 1374: 93). صاحبنظران، سه عامل را به وجود آورنده ی خودآگاهی سیاسی دانسته اند: شکل و کارکرد سیستم سیاسی نقش مهمی در تغییر موقعیت های سیاسی دارد، انواع تجارب و روابط فرد است که با سایر افراد و گروه ها در ارتباط است و وی را در فرایند رشد قرار می دهد، و خودآگاهی سیاسی تحت تاثیر نیازهای شخصی و ظرفیت های فرد است.می توان بیان کرد که خودآگاهی سیاسی در اثر عمل متقابل بین این سه عامل رشد می کند و تحول می یابد(داوسون، 1382: 86).

در این پژوهش جهت تبیین عوامل موثر بر آگاهی سیاسی نظریه های مربوط به 4 دسته تقسیم شدند: نظریه های جامعه شناختی، نظریه فرهنگ سیاسی، نظریه جامعه پذیری سیاسی، نظریه ارتباطات سیاسی و در چارچوب نظری مورد استفاده قرار گرفتند. در زمینه عوامل اثر گذار بر آگاهی سیاسی دانشجویان، محققان آگاهی سیاسی را پدیده ای چند بعدی می دانند. عواملی همچون: جامعه پذیری سیاسی و فرهنگ سیاسی تاکید دارند. با کمک این نظریه ها، متغیرهای پژوهش: سن، جنس از نظریه (لیپست، آلموند و وربا)، استفاده از رسانه از نظریه (دوز و مونداک)، متغیر خانواده از نظریات (دوز و میلبراث)، فرهنگ سیاسی از نظریه (آلموند و وربا)، عضویت در احزاب از نظریات (لاپالومبارا و وینر)، متغیر نظام تعلیم و تربیت از نظریه (هایوود) گرفته شده اند.

روش

با روش پیمایشی از بین جامعۀ آماری که شامل تعداد 2430 نفر از دانشجویان دانشکده علوم انسانی دانشگاه گرمسار در سال تحصیلی 90-91 بود، حجم نمونه ای معادل 180نفر بطور تصادفی انتخاب شدند. ابزار اندازه گيري پرسشنامه محقق ساخته، حاوی 80 سوال باز و بسته بود که پس از تدوین، مورد قضاوت تعداد 5 نفر از متخصصان قرار گرفت و از نظرات و پیشنهادات آن ها برای تغییرات و اصلاحات لازم استفاده شد. در پیش آزمون با استفاده از فرمول ضریب آلفای کرونباخ ضریب آلفای هر سوال به شرح زیر بدست آمد و لذا اعتبار[6]و پایایی[7] ابزار سنجش به دقت مورد بررسی قرار گرفت.

جدول 1: میزان پایایی گویه ها به تفکیک متغیرهای اصلی پژوهش به روش آلفای کرونباخ

متغیرها

آگاهی سیاسی

خانواده

مدرسه

دوستان

دانشگاه

رسانه

مشارکت سیاسی

آلفای کرونباخ

0.95

0.79

0.84

0.72

0.86

0.70

0.86

 

 

یافته ها

به لحاظ توصیفی، 4/59 درصد پاسخگویان زن و 2/40 درصد مرد بوده اند. بیشتر از نيمي از پاسخگویان(7/76 درصد)، بین 18 تا 33 سال سن داشته، حدوداً 15 درصد بین 34 تا 49 سال و 7/1 درصد، بالاتر از 50 سال داشته اند. بنابراین می توان گفت اکثر پاسخگویان متشکل از جوانان بوده است. بیشتر از نيمي از دانشجویان (9/58 درصد) در دورۀ کارشناسی، 6/5 درصد کاردانی و 2/32 درصد کارشناسی ارشد به تحصیل اشتغال داشته اند.

در مورد سنجش آگاهی سیاسی دانشجویان، که براساس شاخص های چندگانۀ مفاهیم سیاسی، چهره های سیاسی، نهادهای سیاسی، رویدادهای سیاسی، تصمیمات سیاسی مورد بررسی قرار گرفت، یافته ها نخست، همانطورکه جدول 2 نشان می دهد، حاکی از آن بود که 1/1 درصد دانشجویان با متغیر مفاهیم سیاسی آشنا نیستند، 1/31 درصد کم و خیلی کم ،9/23 درصد متوسط  و 2/37 درصد هم با مفاهیم سیاسی زیاد و خیلی زیاد آشنا هستند. بنابراین می توان گفت آگاهی سیاسی بیشتر پاسخگویان از مفاهیم سیاسی سطح بیشتر از متوسط را نشان می دهد :

جدول 2- توزيع فراواني آگاهی دانشجویان در مورد مفاهیم سیاسی

عنوان

اصلا

خیلی کم

کم

متوسط

زیاد

خیلی زیاد

جمع

بدون پاسخ

جمع کل

فراواني ­مطلق

2

31

25

43

41

26

168

12

180

درصد

1.1

2/17

9/13

9/23

8/22

4/14

3/93

7/6

0/100

در مورد آگاهی دانشجویان در زمینۀ نهادهای سیاسی همانطور كه در جدول 3 مشاهده مي‌شود، آگاهی بیشتر پاسخگویان از نهادهای سیاسی سطح بیشتر از متوسط را نشان می دهد.

جدول 3- توزيع فراواني آگاهی دانشجویان در مورد نهادهای سیاسی

عنوان

اصلا

خیلی کم

کم

متوسط

زیاد

خیلی زیاد

جمع

بدون پاسخ

جمع کل

فراواني ­مطلق

11

18

21

63

39

26

178

2

180

درصد

1/6

0/10

7/11

0/35

7/21

4/14

9/98

1/1

0/100

در مورد آگاهی دانشجویان در زمینۀ چهره های سیاسی، آنگونه کهدر جدول 4 مشاهده مي‌شود، آگاهی بیشتر پاسخگویان از چهره های سیاسی، سطح کمتر از متوسط را نشان می دهد.

جدول 4- توزيع فراواني آگاهی دانشجویان در مورد چهره های سیاسی

عنوان

اصلا

خیلی کم

کم

متوسط

زیاد

خیلی زیاد

جمع

بدون پاسخ

جمع کل

فراواني ­مطلق

30

43

38

31

23

12

177

3

180

درصد

7/16

9/23

1/21

2/17

8/12

7/6

3/98

7/1

0/100

در مورد آگاهی دانشجویان در زمینۀ رویدادهای سیاسی، چنانکه جدول 5نشان می دهد، آگاهی بیشتر پاسخگویان از رویدادهای سیاسی سطح بیشتر از متوسط را نشان می دهد.

جدول 5- توزيع فراواني آگاهی دانشجویان در مورد رویدادهای سیاسی

عنوان

اصلا

خیلی کم

کم

متوسط

زیاد

خیلی زیاد

جمع

بدون پاسخ

جمع کل

فراواني ­مطلق

10

26

29

50

41

23

179

1

180

درصد

6/5

4/14

1/16

8/27

8/22

8/12

4/99

6/0

0/100

در مورد آگاهی دانشجویان در زمینۀ رویدادهای سیاسی، چنانکه جدول 6نشان می دهد، آگاهی بیشتر پاسخگویان از رویدادهای سیاسی سطح بیشتر از متوسط را نشان می دهد.

جدول 6- توزيع فراواني آگاهی دانشجویان در مورد چهره های سیاسی

عنوان

اصلا

خیلی کم

کم

متوسط

زیاد

خیلی زیاد

جمع

بدون پاسخ

جمع کل

فراواني ­مطلق

22

18

29

62

35

9

175

5

180

درصد

2/12

0/10

1/16

4/34

4/19

0/5

2/97

8/2

0/100

در مورد آگاهی دانشجویان در زمینۀ تصمیمات سیاسی نیز همانطور که جدول 7 نشان می دهد، آگاهی بیشتر پاسخگویان از تصمیمات سیاسی سطح متوسط را نشان می دهد.

جدول 7- توزيع فراواني آگاهی دانشجویان در مورد تصمیمات سیاسی

عنوان

اصلا

خیلی کم

کم

متوسط

زیاد

خیلی زیاد

جمع

بدون پاسخ

جمع کل

فراواني ­مطلق

22

18

29

62

35

9

175

5

180

درصد

2/12

0/10

1/16

4/34

4/19

0/5

2/97

8/2

0/100

در خصوص متغیر میزان آگاهی سیاسی دانشجویان یافته ها بیانگر سطح بیش از متوسط آن در پاسخگویان بود.

جدول 8- توزيع فراواني آگاهي سياسي دانشجويان

عنوان

اصلا

خیلی کم

کم

متوسط

زیاد

خیلی زیاد

جمع

بدون پاسخ

جمع کل

فراواني ­مطلق

2

31

25

43

41

26

168

12

180

درصد

1/1

2/17

9/13

9/23

8/22

4/14

3/93

7/6

0/100

پس از بیان یافته های توصیفی، یافته های تحلیلی(آزمون فرضیه ها) به شرح زیر بیان می شود:

فرض نخست-میزان آگاهی سیاسی دانشجویان، از نظر سن متفاوت است.

آزمون F ، تحلیل واریانس یکطرفه یا آنووا نشان داد تفاوت نمره میانگین آگاهی در میان گروه های مختلف سنی از لحاظ آماری با احتمال 95 درصد و سطح خطای کمتر از 5 درصد معنی دار است. به عبارت دیگر گروه های مختلف سنی از لحاظ نمره میانگین آگاهی سیاسی با یکدیگر فرق دارند.

فرض دوم-میزان آگاهی سیاسی دانشجویان، از نظر جنس متفاوت است.

برای سنجش متغیر جنس، از آزمون T با دو نمونه مستقل، استفاده شد. اول آزمون برابری واریانس ها با مقدار1.66 را برای آماره F و معیار تصمیم 0.198 نشان می دهند که فرض برابری واریانس ها را نمی توان رد کرد. دوم آزمون مقایسه میانگین ها است که با فرض برابری واریانس ها، معیار تصمیمی برابر 0.000 دارد که کوچکتر از 5% و دلیل کافی برای رد فرض صفروجود دارد. در نتیجه این آزمون تفاوت میانگین آگاهی سیاسی بین زن و مرد را تایید می کند. جدول 10 نشان می دهد که میانگین بیشترین میزان آگاهی سیاسی مربوط به مردان است.

جدول 10- آماره های مربوط به دو گروه از نظر جنس

گروه سنی

تعداد

میانگین

انحراف معیار

زن

99

42.2497

25.90053

مرد

68

63.0624

23.46790

 

فرض سوم-میزان آگاهی سیاسی دانشجویان، از نظر سطح تحصیلات متفاوت است.

 برای سنجش متغیر سطح تحصیلات، از آزمون f، تحلیل واریانس یکطرفه یا آنووا استفاده شده است. براساس نتایج این آزمون، تفاوت نمره میانگین آگاهی در میان گروه های مختلف تحصیلی از لحاظ آماری با احتمال 95 درصد و سطح خطای کمتر از 5 درصد معنی دار است. به عبارت دیگر گروه های مختلف تحصیلی از لحاظ نمره میانگین آگاهی سیاسی با یکدیگر فرق دارند. بررسیی تفاوت بین گروه های سنی نشان از وجود اختلاف بین میزان آگاهی سیاسی افراد با میزان تحصیلات آن ها دارد. این جدول نشان می دهد که بیشترین میزان آگاهی سیاسی مربوط به کارشناسی ارشد بوده است که با سطح تحصیلات کارشناسی و کاردانی تفاوت معنی داری در سطح 5 درصد داشته است. بین کاردانی و کارشناسی تفاوت خاصی مشاهده نمی شود.

 

فرض چهارم-دانشگاه، بیش از سایر عوامل اجتماعی (خانواده، مدرسه، رسانه های جمعی، دوستان و معاشران و احزاب) در آگاهی سیاسی دانشجویان موثر است.

همانگونه که در جدول 11مشاهده می شود، تنها سه متغير مستقل بر متغير وابسته (آگاهی سیاسی) داراي تأثير معني دار مي‌باشد. اين متغيرها عبارتند از دانشگاه، رسانه، احزاب. نتايج حاصل شده در قسمت آماره ها و شاخصه ها نشان ميدهد ضريب همبستگي چند گانه (r )708/0 مي‌با شد اين رقم نشان دهنده همبستگي بسیار خوب بين متغيرها موجود درمعادله رگرسيون است اما مقدار ضریب تعیین تعدیل شده(R2) که برابر با 501/0 است،نشان می دهد که 1/50 درصد از کل تغییرات آگاهی سیاسی وابسته به سه متغیر مستقل ذکر شده در این معادله می باشد.به عبارت دیگر،مجموعه متغیر های مستقل، بیشتر از نیمی از واریانس متغیر آگاهی سیاسی را پیش بینی می کنند. با توجه به سطح معناداري رابطه حاصل شده از آزمون F نيز مي‌توان اين گونه قضاوت نمود که حضور شش متغير مربوطه در معادله معنادار است و به طور معناداري بر نسبت  مي‌افزايد (سطح معني داري00/0).

با بررسي ميزان بتاها مشاهده می شود که احزاب داراي بالاترين ميزان بتا (408/0 ) است و همچنين سطح معني داري آن نيز 00/0 است و از ساير متغيرهاي مستقل داراي بيشترين تأثير بر روي متغير وابسته است. دو متغیر ديگر، دانشگاه با ضریب 216/0 و رسانه 192/0 رابطه مستقيم با متغير وابسته هستند.معادله رگرسيوني با توجه به ضرايبB که بيشتر به منظور نشان دادن ميزان پيش بيني هريک از متغير هاي مستقل از متغير وابسته است. لازم به ذکر است که قابليت مقايسه در ضرايب B امکان پذير نيست چون هر کدام واحد خاص خود را دارد، وزنهاي بتا نشان مي‌دهد بيشترين تاثير بر آگاهی سیاسی متعلق به احزاب است.

جدول 11- مدل رگرسیون چند متغیره

متغیرها

ضریب غیر استاندارد

ضریب استاندارد

مقدار t

Sig

B

خطای استاندارد

بتا

خانواده

0.141

0.078

0.132

1.792

0.075

مدرسه

0.024

0.069

0.023

0.348

0.728

دانشگاه

0.233

0.082

0.216

2.838

0.005

رسانه

0.222

0.090

0.192

2.454

0.015

دوستان

0.034-

0.1

0.029-

0.338-

0.736

احزاب

0.378

0.068

0.409

5.581

0.0

فرض پنجم-میزان آگاهی سیاسی دانشجویان در حد بیش از متوسط است.

برای آزمون این فرضیه از آزمون ناپارامتری کای اسکوئر تک متغیره استفاده شد. هدف اصلی این آزمون مقایسه فراوانی های مشاهده شده با فراوانی مورد انتظار است. با توجه به مقدار کای اسکوئر تفاوت فراوانی مشاهده شده و مورد انتظار در سطح کمتر از 5% معنی دار است و از آنجائیکه فراوانی طبقه متوسط بیشتر از سایر طبقات است بنابراین فرضیه یاد شده تایید می گردد.

جدول 12- آزمون ناپارامتری کای اسکوئر میزان آگاهی سیاسی دانشجویان

 

سطح معنی داری

0.000

آگاهی سیاسی

مقدار کای اسکوئر

39.000

 

جمع

179

 

نتیجه گیری

يافته نشان دادند كه سن با ميزان آگاهي سياسي رابطه دارد. بيشترين ميزان آگاهي سياسي مربوط به گروه سني ميانسال (34 تا 49 سال) است. در اين گروه سني با افزايش آگاهي سياسي ميزان مشاركت سياسي هم افزايش يافته است. از مشخصات فردي ديگري كه مورد مطالعه قرار گرفت، جنسيت و ميزان تحصيلات افراد بود. از لحاظ آماري، جنسيت بر ميزان آگاهي سياسي موثر است و آگاهي سياسي مردان بيشتر از زنان است. متغير تحصيلات هم بر آگاهي سياسي تاثير گذار است بطوریکه آگاهي سياسي در بين افرادي كه داراي تحصيلات كارشناسي ارشد هستند بيشتر از كساني است كه تحصيلات كارداني و كارشناسي دارند.

نتايج تبيني نشان داد دانشگاه، احزاب، رسانه هاي جمعي، دوستان، خانواده و مدرسه بر ميزان آگاهي سياسي فرد موثرند. ولي شدت رابطه هر كدام از آن ها با ديگري متفاوت است. براين اساس مشخص شد كه احزاب بيشترين ميزان تاثير را بر آگاهي سياسي دارد، چنانکه می دانیم در جوامعي كه احزاب كمرنگ و منفعل اند، عدم آگاهي و رشد آگاهي كاذب بروز خواهد کرد. بعد از احزاب بيشترين تاثير مربوط به دانشگاه و رسانه هاي جمعي است. نتايج بدست آمده حاكي از آن است كه هرچقدر ميزان علاقه و تمايل فرد به مطالعه و پيگيري مسائل سياسي روزنامه ها مجلات، راديو و تلويزيون و ماهواره كمتر باشد ميزان آگاهي از سياست هاي داخلي و خارجي كشور، شناخت شخصيت هاي برجسته داخلي و خارجي و شناخت نهاد ها و سازمان ها و خط مشي آن ها كمتر مي شود. اين مطالعه نشان داد كه داشتن خانواده و دوستان سياسي و همچنين مدرسه رابطه چندان قوي و مستقيمي با ميزان آگاهي سياسي فرد ندارد.

بررسی آگاهي سياسي، نشان داده است كه این امر در میان دانشجويان در سطح مطلوبي قرار ندارد(مسعودنيا، 1386 ؛ محمدي، 1385) همچنين فلاح(1376) نشان داده كه آگاهي سياسي دانشجويان در سطح متوسط قرار دارد. نتايج  این پژوهش، در مقايسه با پژوهش هاي مشابه، نشان داد كه اكثريت دانشجويان از نظر ميزان آگاهي سياسي در سطح متوسط است. اين نتيجه،با برخی يافته هاي ساير مطالعات همسو است و آن را تاييد مي كند. همچنین پژوهش حاضر نشان داد بالاترين سطح آگاهي سياسي دانشجويان با توجه به پنج بعد آگاهي سياسي، به ترتيب مربوط به بُعد نهادهاي سياسي (با ميانگين 52)، بُعد رويدادهاي سياسي (با ميانگين 50)، بُعد تصميمات سياسي (با ميانگين 9/43)، بُعد مفاهيم سياسي (با ميانگين 5/41) و بُعد چهره هاي سياسي (با ميانگين 2/34) بوده است. اين نتايج با يافته هاي پژوهش مسعودنيا (1386) هماهنگ نيست. وی نشان داده بود كه دانش آموزان، از آگاهي بالاتري نسبت به مفاهيم سياسي كشور برخوردار بودند. در حاليكه نتايج پژوهش حاضر نشان داد كه سطح آگاهي دانشجويان نسبت به ابعاد نهادها و رويدادهاي سياسي در مقايسه با آگاهي از مفاهيم سياسي، بالاتر بوده است.

بررسي تاثير متغيرهاي فردي و اجتماعي بر آگاهي سياسي دانشجويان، در مطالعه حاضر نشان داد كه در بين متغيرهاي فردي، جنسيت، تحصيلات و سن بر ميزان آگاهي سياسي دانشجويان موثر بوده است. اين نتيجه با يافته هاي برخی محققان همسو است. آنها نيز تاثير جنسيت را در ميزان آگاهي سياسي افراد مورد مطالعه خود نشان داده بودند. سراج زاده(1378؛ به نقل از محمدی، 1385) در پژوهش خود دريافته بود كه بين آگاهي سياسي و جنسيت و موقعيت تحصيلي ارتباط معنادار وجود دارد. فرنت (2005) هم به اين نتيجه رسيده بود كه زنان از ميزان آگاهي سياسي كمتري نسبت به مردان برخوردارند. مسعودنيا(1386)و نگارستاني(1380)در پژوهش خود به اين نتيجه رسيد كه تعداد سالهاي تحصيل دانش آموزان متغير نيرومندي در پيش بيني آگاهي سياسي آنها بود. در زمينه تاثير عوامل اجتماعي بر ميزان آگاهي سياسي دانشجويان، نتايج تحليل رگرسيون چندگانه نشان داد كه احزاب متغيري نيرومند در تبيين واريانس آگاهي سياسي هستند. ميزان تاثير گذاري ساير عوامل به ترتيب دانشگاه و رسانه هاي جمعي است. درحاليكه ساير عوامل اجتماعي يعني خانواده ، مدرسه و دوستان تاثير مستقيم بر ميزان آگاهي سياسي ندارند. اين نتيجه با يافته هاي پیشین در برخی تحقیقات مشابه توافق ندارند. نگارستاني(1380) و (ماهرويي 1377 به نقل از آرزومندی 1383) در پژوهش  خود به اين نتيجه رسيدند كه بين متغيرهاي مدرسه، خانواده و جامعه با آگاهي سياسي رابطه معنادار وجود دارد. نگارستاني (1380) همچنين نشان داد كه ميزان استفاده از رسانه هاي جمعي بر آگاهي سياسي موثر است كه اين نتيجه يافته هاي پژوهش حاضر را تاييد مي كند. همچنين با يافته هاي پژوهش ليزن (2005) و گرانلند (2005) هماهنگ است. ليزن در پژوهش خود به اين نتيجه رسيد كه كنترل رسانه ها باعث مي شود كه شهروندان از لحاظ آگاهي سياسي بي تفاوت و نادان باشند. گرانلند نيز نقش اينترنت را در كسب اطلاعات سياسي موثر مي داند.

محاسبات آماری بيانگر رابطه معناداري بين رابطه خانواده و دوستان با ميزان آگاهي سياسي بوده است. این يعني هرچه خانواده و دوستان فرد در مباحث سياسي شركت كنند و امكان شركت در مباحث سياسي را بدهند ميزان آگاهي سياسي افراد بيشتر خواهد شد. البته شدت تاثير گذاري عوامل خانواده و دوستان در ارتباط با ساير عوامل از شدت كمتري برخوردار است. طبق نظريه میلبراث (1977 نقل از توسلی، 1382) کنش سیاسی افراد در زندگی روزمره تحت تاثیر گروهایی است که به آن تعلق دارند، از این رو افراد به دلیل افکار خود به فعالیت سیاسی نمی پردازند بلکه معیارهای دوستان و خانواده است که رفتار سیاسی آنان را هدایت می کند. نتيجه حاصل از اين پژوهش، مهر تاييدي بر نظريه ميلبراث است. همچنین، بيانگر رابطه معنادار و معكوس با بين مدرسه با ميزان آگاهي نشان دهندۀ شدت تاثيرگذاري دانشگاه است که بيشتر از مدرسه است. طبق نظريه هايوود(1997)، در فرايند جامعه پذيري ارزش ها، ایستارها، نهادها، اعتقادات، آداب و رسوم از نسلی به نسل دیگر انتقال می یابند که از طریق خانواده، نظام تعلیم و تربیت، آموزش، مذهب، رسانه های گروهی و حکومت شکل می گیرند.از نظر هايوود يكي از راه هاي انتقال اطلاعات و آگاهي از طريق نظام آموزش صورت مي گيرد. نتيجه حاصل از اين پژوهش نيز اين نظريه را تاييد مي كند.

همچنین بيانگر رابطه معنادار بين رسانه و آگاهي سياسي است. يعني رسانه هاي جمعي باعث افزايش آگاهي سياسي مي شوند. هانتینگتون(1976) به نقش وسایل ارتباط جمعی در افزایش آگاهی سیاسی و در نتیجه افزایش مشارکت سیاسی اشاره کرده اند. به نظر وي، توسعه اقتصادی و اجتماعی که لازمه اش افزایش شهرنشینی، سطح سواد، آموزش، صنتی شدن و توسعه وسایل ارتباط جمعی است، پیش شرط برقراری دمکراسی و افزایش مشارکت سیاسی است. يافته هاي اين پژوهش نيز اين نظريه را تاييد مي كند.

همچنین بيانگر رابطه معنادار بين احزاب و آگاهي سياسي است. يعني وجود احزاب و آشنايي با احزاب باعث افزايش آگاهي سياسي مي شوند. به اعتقاد لاپالومبارا و وینر جنبه سیاسی توسعه، عبارت است از آگاهی بیشتر افراد از مسائل سیاسی و شرکت آن ها در امور سیاسی. پیدایش احزاب سیاسی نشانه توسعه سياسي است و باعث آگاهي سياسي افراد مي شود و مشاركت آن ها را افزايش مي دهد. نتايج حاصل از پژوهش با اين نظريه همسو است.

نتايج نشان مي دهد كه ميانگين آگاهي سياسي در ميان گروه هاي مختلف تحصيلي معنادار است. بیشترین میزان آگاهی سیاسی مربوط به کارشناسی ارشد است. آلموند و وربا (1963) در مطالعه پنج کشور دریافتند که افرادی که دارای تحصیلات بیشتری هستند احتمال بیشتری دارد که از اثرات حکومت آگاه باشند، جریانات سیاسی را دنبال کنند و اطلاعات سیاسی بیشتری داشته باشند و طیف وسیعتری از نظریات در مورد مسائل سیاسی را دارا باشند و احساس توانایی تاثیرگذاری بر کارهای سیاسی داشته باشند. به اين ترتيب يافته هاي پژوهش حاضر با اين نظريه همسو است.

 ——————————————–

فهرست منابع

 – آستین، رنی(1374) حکومت و آشنایی با علم سیاست. (لیلا سازگار). تهران: نشر دانشگاهی.

– توسلی، غلامعباس(1382) مشارکت اجتماعی در شرایط جامعه آنومیک[رابطۀ آسیب ها و انحرافات اجتماعی با مشارکت اجتماعی] . تهران :دانشگاه تهران.

– حبیبی، محمد حسن (1382) بررسی حق آگاهی مردم بعنوان یک حق اساسی. نشریه حقوق اساسی. سال اول. شماره 1.

– دال، ا. رابرت (1364) ت‍ج‍زی‍ه‌ و ت‍ح‍ل‍ی‍ل‌ ج‍دی‍د س‍ی‍اس‍ت‌. (ح‍س‍ی‍ن‌ م‍ظف‍ری‍ان)‌. تهران: دانشگاه تهران.

– داوسون، ریچارد؛ پردیت، کنت؛ کارن داوسون(1382) جامعه پذیری سیاسی. (مهدی جواهری فر). اهواز: لاجورد.

– فرد آرزومندی، محسن(1383) بررسی عوامل موثر بر آگاهی سیاسی دانش آموزان در مدارس متوسط شهرستان پاکدشت. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد واحد رودهن.

– فلاح، مجید(1376) بررسی میزان آگاهی سیاسی دانشجویان دانشگاه شاهد. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهد دانشکده علوم انسانی.

– محمدی، علی(1385) بررسی مقایسه ای میزان آگاهی و مشارکت سیاسی و اجتماعی دانش آموزان عضو تشکل های دانش آموزی استان قزوین با سایر دانش آموزان. پایان نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز.

– مسعودنیا، ابراهیم(1386) مقایسه ی آگاهی سیاسی دانش آموزان شاهد و غیرشاهددوره دبیرستان در استان اصفهان. تعلیم و تربیت ، دوره جدید، شماره 94.

– نگارستانی، رمضان (1380) بررسی برخی عوامل مرتبط با میزان آگاهی سیاسی معلمان شهر کرمان در سال تحصیلی 78-79، اداره کل آموزش و پرورش استان کرمان.

– Fournet, M., “Stereotype Threat and the Gender Gap in Political Knowledge”, PaperPresented at the 2005 Rice Undergraduate Conference, (Houston: Texas, January 14-16, 2005).

– Gronlund, K., “Political knowledge and the Internet”, Paper Prepared for Presentation at the XIV Tri-annual Conference of the Nordic Political Association (NOPA0, Reykjavik 11-13August 2005).

-Leeson, T., Peter, “Media Freedom, Political Knowledge and Participation”, Journal of    Economic Perspectives, Vol. 22, No. 2, 2008, pp. 16-155.


* کارشناس ارشد رشتۀ جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامي واحد گرمسار.

[1] political consciousness

[2]Niemi& Junn

[3]Opposition

[4]Dahl

[5]Austin

[6]Validity

[7]Reliability

.

همچنین ببینید

shah sheykh

جامعه شناسی رفتار سیاسی ما: دکترین انتخاب بین بدو بدتر/علی طایفی

  طرح پرسش. مروری بر دوره های مختلف تاریخ سیاسی معاصر ایران گواه این است …

3 دیدگاه

  1. Very informative article post.Really looking forward to read more. Really Great.

  2. سپاس از زمانی که گذاشتید و مقاله را مطالعه کردید.

  3. I am so grateful for your article. Much obliged.

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *