ترجمه و تاویل: آراز م. فنی  

"حق استفاده ی مردم از پیشرفتهای علمی، پی آمدها و شرایط استفاده از آن" بیانیه ی ونیز . در طول چند ماه اخیر ده ها هزار نفر به پاندومی بنام آنفلوانزای خوکی مبتلا شده اند و بیش از هزار نفر در نقاط مختلف جهان جان خود را از دست داده اند.

اپبش بینی می شود که در پائیز و زمستان امسال گسترش این پاندومی (مریضی واگیر عمومی، جهانگیر) به اوج خود برسد. مکان واکسینه کردن وجود دارد ولی کشورهای فقیر و عقب نگه داشته شده از تهیه ی واکسن عاجز هستند و در نتیجه احتمال قربانی شدن ده هزار پیشبینی می شود.

در افریقا ده ها میلیون به مرض ایدز مبتلا هستند و در پاره ای از کشورهای افریقائی چون زامبیا، افریقای جنوبی، کنگو، کنیا، زیمبابوه و ...  نسل جوان و یا کودکان در حال از بین رفتن هستند. از طرف دیگر میدانیم که در هر دقیقه صد ها هزار بچه ی نوزاد و خردسال (آمار مختلف هست) به دلیل مبتلا شدن به امراض گوناگون که نتیجه ی فق اقتصادی است از بین می روند. پیش بینی می شود که بودجه ائی که کشورهای صنعتی صرف تجهیزات نظامی می کنند آینده ی میلیونها انسان مریض، فقیر و بیکار را تامین می کند.
بدین ترتیب علم و تکنولوژی بعنوان تیغ دولبه ای است و در خدمت زنگیان مست. متن زیر ترجمه ی تلاشی است اگر چه ضعیف ولی جدی در پرتو افکندن به حق انسانها در بهره برداری/استفاده از امکاناتی که پیشرفت علم، یافته های علمی و تکنولوژی مدرن فراهم آورده است.

1. با توجه به نادیده گرفتن/کم بهاداده شدن به مفاد ماده ی 27 منشور عمومی حقوق بشر مصوبه ی 1948 و ماده ی 15 کنوانسیون اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حقوق بشر سازمان ملل مصوبه ی شانزدهم دسامبر سال1966که در سوم ژانویه  1976به مرحله ی اجرا در آمد،  متخصصین امر در رابطه با توضیح و به اجرا در آوردن حق استفاده از دست آوردهای علمی و در اختیار عموم مردم قرار گرفتن چنین امکاناتی، جلسات و بحث های گوناگونی را زیر نظر سازمان یونسکو و با همکاری مرکز تحقیقات بین المللی حقوق بشر و دموکراسی اروپائی آمستردام، ، مرکز تحقیقات حقوق بشر آتحادیه ی اروپا و مرکز حقوق بشر ایرلند که به ترتیب در سال 2007 در آمستردام – هلند، 2008 گالاوی- ایرلند و در 16-17 و در نهایت  ژوئن سال 2009 در شهر ونیزایتالیا برگزارکردند که نتیجه آن با عنوان "بیانیه ی ونیز در باره حق استفاده ی مردم از دست آوردهای علمی" جهت تدقیق بیشتر مردم و کارشناسان  ارایه می شود. ترجمه ی این مصوبه ها با توجه به اهمیت آن با توضیحات جنبی در پاورقی صفحات ارایه می شود.

2. دست آوردهای اولیه طرح های پیشنهادی زیر از این بحث ها و جلسات حاصل شد. هدف در این جلسات تشریح و حفظ محتوی توضیحی - حق استفاده ی شهروندان از دست آوردهای علمی -  که بعنوان یک اصل مسلم حقوق بشری شناخته می شود، جهت بحث و بررسی تمامی شهروندان و سایر صاحب نظران ارایه می شود.

3. مناسبت موضوعی حق استفاده از دست آوردهای علوم: سرعت در تکامل تکنولوژی و دانش انسانی در بستر پروسه ی جهانی شدن؛ تاثیرات حقوق بشر را در جنبه های محتلف زندگی اجتماعی هم مثبت و هم منفی افزایش داده است. یکی از جنبه های منفی چنین پروسه ای وسعت یافتن نابرابری ها در بین نسلهای انسانی و دولت ها را توامن بدنبال داشت. ما مثالهای زیادی از برخوردهای بین این حوزه ها داشتیم که می شود در موارد زیر خلاصه کرد:
الف: در حوزه ی تولید محصولات غذائی. پیشرفت علمی در این حوزه بسیار چشمگیر بوده و باعث افزایش در تولید محصولات غذائی را بدنبال داشته، از طرف دیگر و متاسفانه چنین تکاملی باعث کاهش در انواع محصولات  و افزایش شکاف بین کشاورزان فقیر و تولید کنندگان محصولات کشاورزی انبوه را بهمراه داشته است. نتیجه مشخص چنین تکاملی تاثیر معکوس روی تامین غذای روزمره گروه هائی از مردم را بهمراه داشت.

ب: پیشرفت های علمی عامل جدی در مداوای امراض و افزایش کیفیت زندگی تعداد زیادی از مردم را بدنبال داشت. تجربه نشان میدهد که زمینه های تجارتی در این پیشرفت ها عامل تعیین کننده بود (عامل سود و کسب سرمایه) متاسفانه کوتاه بینی شرکتهای بزرگ تولیدی و تاکید در سودآوری اغلب با نیازهای بهداشتی و سلامتی شهروندان جهان تطابق نداشته که خود نتیجه ی معکوس روی سلامتی و حق سالم بودن مردم گذاشته است.

پ: پیشرفت در امکان دسترسی به  اطلاعات، تکنولوژی ارتباطات، امکان و فرصت های تحصیل همگانی، آزادی بیان و تجارت را افزایش داده است. چنین دستآوردهائی همچنین شکاف بین "فاصله ی دیجیتالی"، که منجر به نقض حقوق شهروندان و حوزه خصوصی بودن زندگی،  ایجاد نفرت و سانسور توسط اقتدارگرایان را بهمراه داشته و در نتیجه روی چشم اندازهای حقوق بشر و ایجاد محیط های مناسب برای چندگانگی فرهنگی تاثیر منفی گذاشته است.
 
 4. تفاوت ها بین دولتها در ارتباط با تامین امکانات، ظرفیت ها، و ایجاد زیربنای لازم جهت پژوهش و توسعه افزایش پیدا کرده است. به بیان دیگر کشورهائی که امکانات مادی و صنعتی بیشتری دارند بیشترین سرمایه گذاری روی امر پژوهش می گذارند و نتیجه ی همین سیاستها شتاب در توسعه ی علمی و اجتماعی/اقتصادی این جوامع را بهمراه دا. شتاب در پیشرفت های علمی و رشد ناموزون شکاف بین جوامع توسعه یافته و در حال توسعه را فزایش داده است.
این رشد ناموزون، امکان استفاده از حقوق بشر را کاهش می دهد. بدین ترتیب تقسیم کار بین المللی موجود، امکان رقابت دولتهای فقیر را بویژه در حوزه ی تکامل یافته های علمی کاهش می دهد که این پروسه روی تاثیر دستآوردهای علمی در اجرای حقوق بشر تاثیر منفی می گذارد.

5. رابطه ی حقوق بشر و علم؛ بدلیل افزایش نقش و کنترل یافته های علمی و پیشرفت تکنیک توسط شرکتهای بزرگ خصوصی و غیر دولتی پیچیده گی خاص دیگری عصر جهانی شدن است. یکی از وظایف مهم دولت ها ایجاد توازن بین علایق خصوصی/سرمایه ی خصوصی و پیشرفتهای علمی جهت حفظ و ارتقا حقوق بشرباید باشد.

. چالش در مفهوم های ساختاریII

6. پروسه ی تکاملی استفاده از دستآوردهای علمی در شکل گرفتن حوزه های گوناگون اجتماعی/اقتصادی؛ محتوا و تاثیرات آنها اشکال گوناگونی داشته و می تواند بعنوان یک موضوع اجتماعی مهمی که روی رعایت و یا نقض حقوق بشر تاثیر میکند، چالش اساسی کنشگران اعتلای هویت انسانی در جهان امروز باشد.
پروسه ی تکامل، تولید و استفاده از دستآوردهای علمی بدون هیچ گونه مرز و تبعیض بایست در خدمت همه ی بشریت قرار گیرد، این تاکید با توجه به وجود میانکنش زندگی فقیرانه ی انبوهی از افراد، گروه ها و اجتماعاتی که هنوز جزو مناطق پیرامونی و توسعه نیافته اقتصادی هستند، ضروری است. برای اجرای چنین اقداماتی توجه به مسایل زیر ضروری است:

7. اولین مسئله قابل توجه در چنین پروسه ای؛ توضیح این نکته است که در باره ی؛ طبیعت دانش علمی، مفاهیمی چون پیشرفت و یا ترقی، و اینکه چه کسی روی هدف، سیاستها و توزیع امکانات مادی و تضادها/اختلافات احتمالی بین آزادی در پژوهش و حمایت یا حفظ سایر حقوق و شان انسانی کنترل دارد و یا اعمال نفوذ می کند. این بدین معنی است که به حق مسلم و  آزاد افراد در استفاده از دستآوردهای علمی بها داده شود و از طرف دیگر حقوق یکسان گروه ها و اجتماعات در استفاده از این دستآوردها تضمین شود. بدیگر بیان چنان سیاستهائی تدوین شوند که آزادی افراد در استفاده از علم (دارندگان قدرت) در مقابل امکان استفاده همه ی مردم قرار نگیرد. آنچه که امروزه مشاهده می شود.

8. دوم، آزادی پژوهش و طرح هر نوع فرضیه و سئوال علمی موضوع پایه ای در تکامل علم در معنی وسیع کلمه محسوب می شود. علم تنها بمعنی بالا بردن دانش در یک موضوع و محدوده ی مشخص نبوده و جمعآوری و یا بدست آوردن اطلاعات، آزمایش فرضیه های محدود هم نیست. پژوهش علمی تنها بخاطر کنجکاوی و رسیدن به معنی علم نمی تواند کافی باشد. این موارد برای افزایش فعالیت فرهنگی و بالا بردن دانش عمومی بوده  و می بایست در خدمت رفاه بشریت باشد. 

9. دولت ها، موسسات علمی و شرکتهای تجاری هر سه مسئول حمایت از پژوهش ها و ایجاد انگیزه های کافی برای طرح سئوالات/مشکلات علمی جدید و همچنین تکامل و ارایه ی پایاننامه ها و تزهای علمی جدید هستند، تعقیب و بالا بردن ظرفیتهای جدید علمی در سطح جهانی، بویژه در کشورهای پیرامون/جهان سوم می بایست در الویت کار سازمان ملل قرار گیرد.

10. چهارم، استفاده ی عموم/همه ی انسانها و گروه ها از دستآوردهای علمی در تضاد با سیستم حقوقی و مالی بین المللی فعلی قرار دارد. این تنش بایست با یک ظرافت خاص و در نظر گرفتن انگیزه های سودبری و سود دهی که از طرفی در خدمت سرمایه گذاران هست و از طرف دیگر منافع و نیازهای مردم تامین می کند توامن باشد. در این پروسه ی عمل نبایست به هیچ کسی و یا گروهی الویت ویژه ای داد.

  "همراهی" و یا حضور" درپروسه ای ، (ICESCR  11.  پنجم: درمحتوای ماده ی شماره 15 تبصره ی 1.ب
که در آن کشفیات علمی صورت می گیرد با حق برخورداری ازدستآوردها و یافته های علمی و نتایج آن متفاوت است دو چیز کاملن متفاوتی است. همراه/شاهد بودن در کشفیات علمی بخودی خود با ارزش است، ولی دستآوردها و منافع کشفیات علمی می بایست بطور عادلانه  در بین مردم تقسیم شود. دراینجا تاکید روی یک نکته ضروری است. طبیعی است که امکان استفاده از این حقوق نبایست جایگزین سایر حقوق انسانی شود.
حق استفاده از دستآوردهای علمی نبایست با مشارکت فیزیکی/فکری در پروسه ی اکتشاف پیوند داشته باشد، بویژه اگر سایر حقوق انسانی از قبیل حق حیات، سلامتی و یا دسترسی به غذا به خطر بیافتد.

Fifth, in the context of Article 15 1(b) ICESCR, enjoyment as ”participation” is distinct from enjoyment as actual “sharing” in the benefits of scientific progress and its application. Participation in scientific progress is valuable in its own right, and while the benefits of science should be shared equitably, neither of these components of the right is a substitute for other. The right to share in scientific benefits should not be predicted on participation, particularly where there is a direct threat to fundamental rights, mostly the rights to life, health and food.

. جنبه های محتوائی هنجارین  این پروسه و وظایف دولتIII

پرنسیب های بنیادی
12. در رابطه با توضیح عمق و ابعاد حق استفاده از دستآوردهای علمی و نتایج آن، چند اصل اساسی می بایست مورد توجه باشد:
الف). این حق بایست همه ی حوزه های علوم و و نحوه ی استفاده از آنها را شامل شود

ب). این رویکرد حقوق بشری، به ضرورت تطابق علم و کارکرد علوم با بنیادهای اساسی حقوق بشر منجمله عدم تبیعض بین انسانها، برابری جنسی، مشارکت و تعهد عملی و اینکه تاکید اساسی روی افراد و گروه های اجتماعی تحت فشار و حاشیه نشین باید باشد؛ تاکید دارد.

ج). این موارد در هماهنگی با پرنسیبهای بنیادی حقوق بشر یعنی: جهانشمول بودن، غیرقابل تقسیم بودن، استمرار در عمل، بهم وابسته بودن، دسترسی و حق استفاده از دستآوردهای علوم، قابلیتهای به تحقق پیوستن سایر حقوق بشری (حقوق مدنی، فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و حقوق اجتماعی) را افزایش می دهد.
 
د). این حقوق (استفاده از علم/دستآوردهای علمی) از طرفی به ارتباط آزادی بدون قید و شرط پژوهش های علمی که در ماده ی شماره 15 حقوق اجتماعی فرهنگی مصوبه ی سازمان ملل را بطور مشخص تضمین می کند، همچنین روی احترام به حقوق نویسندگان و کاشفین که در همان قطعنامه آمده تاکید دارد، از طرف دیگر بایست ضرورت  داشتن محیط زیست سالم، تامین آموزش همگانی، دسترسی به اطلاعات، حفظ کار و حقوق کارگران، امنیت اجتماعی، رشد و توسعه ی بادوام، دسترسی همگان به مواد غذائی، بهداشت عمومی و تامین آب آشامیدنی و مصرفی شهروندان با استفاده از آخرین دستآوردهای علمی تامین شود.  

ه). این حقوق بایست هم بصورت فردی و هم کلکتیو تامین شود.

و). در صورت عدم وفاق علمی در رابطه با احتمال تاثیرات منفی و یا دراز مدت به محیط زیست و مردم؛ امکان اجرای این حقوق بایست با در نظر گرفتن تمامی جوانب کار بطور مستمر همراه باشد (پیاده شود).

ز). پیاده کردن این حقوق نیاز به همکاری نزدیک بین المللی – همانگونه که اجرای منشورهای سابق مصوب سازمان ملل داشت، در بر دارد -  تصریح می کند.

جنبه های هنجارین این مصوبات

13). محتوای هنجارین این حقوق می باسیت روی موارد زیر متمرکز شود:

الف). مسئولین موظف هستند که در آفرینش و فراهم کردن یک محیط پویا برای مشارکت و دیالوگ جهت تکامل و گسترش تکنولوژی علمی در بین مردم، که خود توام است با فراهم کردن و رعایت آزادیهای علمی از آن جمله آزادی پرورش و داشتن هر نوع عقیده/ نظریه علمی، آزادی بیان/پخش، دریافت و ارسال اطلاعات، آزادی حرکت، اجتماعات؛ و امکان دسترسی داشتن برابر به تمامی بازیگران عمومی و خصوصی در این حوزه ها و در نهایت ایجاد ظرفیت های جدید علمی و آموزشی، تمام سعی خود را مبذول دارند.

ب). استفاده و بهره برداری همه ی مردم از آخرین پیشرفت ها و  دستآوردهای علمی بدون تبیض و با امکانات و حقوق برابر که از آن جمله است انتقال دانش استفاده از  تکنولوژی جدید و ایجاد طرفیت های اجتماعی برای چنین پروسه هائی، امری است ضروری.

ج). نهاد های بین المللی می بایست امکانات و وسایل لازم برای کنترل سوء استفاده از علم/یافته های آن را پیش بینی کنند (مکانیسم های کنترلی ایجاد شود تا از احتمال استفاده ی آن گروه ها/ نیروها و کشورهائی که امکان چنین استفاده علیه مردم را دارند. چون سلاح های کشتار جمعی) جلوگیری شود.
حوزه های مجادله بر انگیز  پژوهش های علمی از قبیل پژوهش در "تبارشناسی ژنیتیکی"   تکنولوژی نانو، انرژی هسته ای، کلون کردن موجودات زنده (انسان)، دخالت مستقیم در تغییرات آب و هوائی، پژوهش روی انواع بذرهای نباتی که باز استفاده می توان کرد،   ارگانیسم هائی که در ژن های آنها تغییرات داده می شود؛  بحث هائی در باره ی رعایت اخلاق در علم و تکنولوژی و استفاده از تکنولوژیهای جدید در محلهای کار.
امکان زیان آور بودن پاره ای از یافته های علم در این و یا آن مورد ضرورت یک ارزیابی همه جانبه از تکامل علم را در تصمیمات بعدی مسئولین را بدنبال دارد.

 وظایف دولت

14). احترام به حقوق پژوهشگران شامل موارد زیر می شود:

الف). احترام بدون قید و شرط به آزادی در پژوهش و فعالیت های خلاق علمی از قبیل: آزادی اندیشه، داشتن هر گونه نظر و عقاید بدون اعمال فشار مستقیم و غیر مستقیم از طرف دولت و گروه های صاحب قدرت، جستجو، دریافت، و بهره مند شدن از اخبار و اطلاعات بدون توجه به منابع آن، طبق این حق از آزادیهای طبیعی برای هر پژوهشگری می باشد

ب). احترام به آزاد بودن پژوهشگران در عضویت و شرکت در انجمنها و سازمانهای حرفه ای و همچنین مستقل بودن نهاد دانشگاه (مستقل بودن موسسه های تحقیقاتی) از موسسه ی دولت و بازار

ج). احترام گذاشتن و فراهم آوردن شرایط و امکانات همکاری پژوهشگران خودی/ملی با سایر محققین در درون و یرون مرزهای سیاسی یک کشور که می تواند شامل مبادله ی آزاد اخبار و اطلاعات، تحقیقات و داشتن هرگونه نظر و اعتقادات و احترام به نتایج و دستآوردهای تحقیقی باشد

د). ازسایر وظایف دولت تدارک امکانات، فراهم دیدن تمهیدات و اقداماتی استکه نتیجه ی باید به  استفاده ی مردم حاشیه نشین/فقیر از علم منجر شود. از طرف دیگرهرگونه استفاده از دستآوردهای علمی در جهت خلاف منافع و حقوق مردم ممنوع است.

15). وظیفه ی حمایت شامل موارد زیر است:

الف). ایجاد شرایط مناسب برای تدوین قوانین و رشد سیاست هائی که به ایجاد موسسات لازم جهت گسترش و ارتقا علم و تکنولوژئی که با روح و محتوی قوانین حقوق بشر هماهنگ باشد بیانجامد. سیاستهای مناسب و درخور می بایست بطور منظم با حفظ شفاف بودن این سیاست ها و همچنین مشارکت هر چه بیشتر افراد علاقمند و پژوهشگر با توجه ویژه به گروه ها و افراد فقیربازبینی، ارزیابی و تصحیح شود. این بدین معنی است که دینامیسم که انطباق دارد با سیاستها مناسب در هدایت عملکرد علوم ایجاد شده و به بخش تفکیک ناپذیری از سیاست های علمی حاکم در جامعه مبدل گردد.

ب). ارتقا دسترسی عمومی/مردم به دستآوردهای علم و انطباق بدون تبعیض آن با زندگی اجتماعی بایست بعنوان یکی از شاخص ها و معیار های بنیادی در برآورده کردن نیازهای گروه های حاشیه ای و فقیر جامعه محسوب می شود.

ج). بازبینی در تاثیرات خطرناک احتمالی دستآوردهای علمی و تکنولوژیک نیاز به داشتن سیاست های شفاف در باره ی پایه های تئوریک و عملکرد یافته های علمی و همچنین ارتباط تنگاتنگ مسئولین با مردم دارد

د). ایجاد شرایط مناسب و دست یازیدن به اقدامات مناسب جهت تشویق و تقویت همکاری های بین المللی در رابطه با پژوهش های علمی و تکنولوژیکی که در خدمت همه ی مردم باشد و ضرورت توافق و همکاری دولت ها در چهار چوب قوانین بین الملل یکی دیگر از اصول رسیدن به این حق بحساب می آید

ه). تدارک فرصت ها/امکانات مناسب جهت مشارکت عمومی مردم در گرفتن تصمیمات مقتضی در باره ی علم، تکنولوژی و تکامل این پدیده های اجتماعی. دور نگه داشتن مردم به هر بهانه ای نشانگر اقتدارگرا بودن سیستم حکومتی است.

و).  تدوین و ایجاد برنامه ی آموزش لازم جهت کسب دانش موثر در همه ی سطوح آموزشی بویژه در مدارس دولتی و همچنین ایجاد تخصص های لازم برای مردم پیش شرطهای لازم برای تحقیقات علمی ضرورتی است آشکار

. قدمهای بعدی IV

17. از قدمهای بعدی در جهت روشنسازی وسیع و گسترده ی حق استفاده ی شهروندان از دستآوردهای علمی و تکنولوژی جدید و نتایج اجتماعی آن می توان از بالا بردن آگاهی عمومی در باره ی این حق، فراهم کردن امکانات اجرا/پیاده شدن آن در عرصه های گوناگون سیاسی-اجتماعی جامعه و تاکید در لازم ملزوم بودن آن با سایر حقوق بشر دارد. اجرای همه ی این موارد نیاز به همکاری و مشارکت بازیگران زیر خواهد داشت: سازمان های بین المللی، ارگان های مختلف سازمان ملل، سازمان های منطقه ای  چون اتحادیه ی اروپا، دولت های عضو، موسسات پژوهشی و اکادمیک، جامعه ی مدنی جهانی و همچنین موسسات خصوصی (بازار) دارد.

سیستم سازمان ملل و سایر موسسات بین دولتی

سازمان یونسکو

18. با توجه به نقش کلیدی و مهم خود در سازماندهی یک حرکت بین المللی برای ارتقا اگاهی و روشنگری در باره ی این حق بشری، سازمان یونسکو میبایست به نقش تعین کننده ی و مهم خود در اداره و رهبری چنین حرکتی ادامه دهد. این سازمان می بایست از وزن بالای خود و داشتن یک نقش رابط بعنوان موسسه ای که در بر گیرنده ی دیسپلین های فرهنگی و علمی درخوری است؛ مداخله و شرکت سازمانهای علمی و حقوق بشری دربحث های تکمیلی افزایش دهد. در نهایت یونسکو با توجه به نام شایسته ی خود امکانات لازم را جهت استفاده ی افراد و گروه ها از این حقوق و همچنین به بازسازی و ترمیم خشونتهائی که در ممانعت در استفاده از این حقوق شده فراهم سازد.

سایر سازمانها، آژانسها و برنامه ها

19. در بین سازمانهای بین المللی که مسئولیتهای ویژه ای در ارتقا، روشن افکنی و استمرار استفاده از علوم را جزو برنامه های  روزمره ی خود دارند می توان از:  سازمان جهانی غذا، سازمان جهانی کار، برنامه ی توسعه و عمران سازمان ملل، برنامه ی اقتصادی سازمان ملل، صندوق کودکان ملل متحد (یونیسف)، سازمان جهاني مالكيت فكري و سازمان تجارت جهانی نام برد که هر کدام مسئولیتهائی در باره ی حوزه هائی از رشد تکنولوژی و ارتقای علوم ایفا می کنند و بایست در رابطه با حق استفاده ی شهروندان جهانی از تکنولوژی و دستآوردهای علوم اقدامات لازم را انجام دهند .

کمیساریای عالی حقوق بشر

20. در رابطه با افزایش اهمیت و توجه مسئولین و دولت ها به این حق، کمیساریای عالی حقوق بشر سازمان ملل بایست امکانات اقتصادی و سرمایه ی انسانی کافی جهت تحقیقات لازم برای روشن شدن چهارچوب و محتوای این حق، شناخت موانع پیاده شدن آن؛ شناسائی مثالهای موفق در رابطه با اجرای این حق توسط دولتهای عضو و در نهایت رابطه ی تنگاتنگ اجرای این حق و سایر حقوق بشر فراهم کرده و اقدامات لازم را برای درک بهتر و عملی شدن آن انجام دهد.
این سازمان همچنین موظف است که خدمات –  کمکهای لازم را در اختیار "کمیته های اقتصادی، اجتماعی و حقوق فرهنگی" سازمان ملل جهت تهیه ی اطلاعات مفید در ارتباط با تقویت گفتمان دیالوگ در بین این کمیته ها با دولتهای عضو در باره ی اجرای ماده های 15  و تبصره های 1 و ب آن، همچنین ماده ی 15 و تبصره های 2- 4 که در باره ی استفاده از علوم است، بگذارد.

بنیاد مشاورین حقوق بشر 

21. درپیوند با تعهدات خود به جلب توجه کافی و زمینی کردن حقوق بشر اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی مصوبه ی سازمان ملل؛ جامعه ی مشاورین حقوق بشر که منتخب مجمع عمومی و شامل 47 نماینده دولت عضو این کمسیون هستند وظیفه دارد گروه مستقل ویژه ای را که بتواند حق استفاده ی شهروندان از دستآوردهای علمی را در آینده ای قابل پیشبینی ضمیمه ی حقوق فوق کنند، تهییه کند. درست این است که این نمایندگان از قدرت خود برای پیاده کردن این حق استفاده کامل نمایند.

ارگان های مورد نظر قرار داد

22. آن نهادها و ارگانهائی که نامشان در بالا ذکر شد و موسسات اجتماعی که در زیر معرفی خواهند شد، می بایست تمامی توجه خود را در باره ی ایجاد رابطه ی منطقی بین این حق و آن منابعی که در رابطه با پیشرفتهای علمی و رشد آن در موسسات خود می تواند ایجاد شود، تلاش نمایند. بویژه کمیته ی اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی حقوق بشر سازمان ملل می بایست با ایجاد دیالوگ با احزاب صاحب قدرت دولتهای عضو وقت کافی برای جمع آوری اطلاعات در رابطه با تبصره های (1) و (ب) ماده ی 15 این حقوق (اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی) و تهیده کرده و گزارش این راپرت های به دولتهای عضو ارایه نماید. با توجه به نیاز های هر جامعه و دولتها به اطلاعات عملی در این مورد،  موارد قابل توجه را بطور مرتب در اختیار مسئولین قرار دهد. دولتهای عضو می بایست زمانی را برای بحث های عمومی در رابطه با محتوای و نحوه ی اجرای تبصره های مربوطه در ماده ی 15 فراهم آورند . 

ارگانهای منطقه ای

23. با علم به اینکه قاره ی آمریکا اولین منطقه ائی بود که منشور بین المللی حق استفاده ی مردم از تکنولوژی و دستآوردهای علمی را پذیرفت، شایسته است پیمان همکاری کشورهای آمریکائی  قدم های لازم را جهت پیاده کردن مضامین درونی ماده ی 14 پرتکل سان سالوادر را در دستور کار خود قرار دهند. ضروری است سایر سازمانها و اتحادیه های منطقه ای برای اجرای این حق اقدامات لازم را در برنامه های کاری خود بگنجانند.

وظایف دولتها

24. برای تحکیم این امر – که سیاستهای علمی و تکنولوژیک در خدمت عموم قرار گیرد –  لازم است که هر دولتی در کنار سایر اقدامات لازم جهت رفاه اقتصادی اجتماعی، گفتمان حقوق بشری در رابطه با حقوق مردم در استفاده از دستآوردهای علمی را در برنامه های کاری خود بگنجانند. اعضا، پیرو وظایف قراردادی خود،
همزمان و در هماهنگی با مفاد مندرجه در این میثاق و با توجه به حق توسعه سایر کشورها و دولتها بایست در ارتقا سطح همکاریهای بین المللی و کمک به کشورهائی که در امر آموزش علمی، توسعه و پیشرفتهای علمی دچار مشکل هستند کوشا باشند. 
در راستای دفاع از حق استفاده از مزایای پیشرفت های علمی و دستآوردهای آن هر دولتی وظیفه دارد دست به اتخاذ اقداماتی بزند که افراد و گروها/جمعیت ها را از اثرات زیان آوری که علم و توسعه ی علمی می تواند بوجود آورد محافظت کنند.
 باید اقدامات خود در اجرای این حق را بطور مبسوط در ملاقاتهای ICESCR  کشورهای عضو در
دوره ای برای سایر اعضا و جهانیان گزارش نمایند. تحقق یافتن این حق، نیاز به این دارد که دولتها برای 
 تحقق آن، ملزم به ارائه راه حلهائی باشند که بتواند نقضهای احتمالی که در قوانین اساسی آنها وجود دارد با 
 و اجرای مفاد جدید آن جبران نمایند.ICESCR امضای پروتکل نهائی سازمان

وظایف موسسات علمی

25. دانشمندان، موسسات تحقیقی و اکادمیک تعهد علمی خود را؛ می توانند تنها از طریق توسعه ی آگاهی بیشتر مردم از معنا و اهمیت این حق و درک درست از نتایج و ثمرات کاربردی آن در روابط روزمره ی خود و در نهایت با مشارکت خود در توضیح و گسترش این حق ادا نمایند.
  
نقش جامعه ی مدنی (حوزه ی عمومی)

26. سازمانهای حقوق بشر و دیگر گروه های جامعه مدنی به طرق مختلف نقش حیاتی در ترویج، گسترش و اجرای این حق ایفا می کنند. جوامع سازمان یافته مدنی با توجه به مستقل بودن خود از بازار و دولت و نهایت دموکراتیک بودن خود می توانند با اقدامات گوناگون از جمله
کسب آگاهیهای لازم، و ایجاد مکانیسم های کنترلی که می توانند داشته باشند با ارسال نتایج عملی اقدامات سازمانهای گوناگون را در این موردبه محک بزنند.
 از جمله ی این اقدامات می توان از نظارت بر چگونگی اجرا و ارسال گزارشهای مختلف تشویقی و انتقادی به سازمانهای مربوطه و ذکر شده در بالا، حضور در عمل و گزارش به وزارت امور خارجه ی دولت های زیربط،  تنظیم کرده و درنهایت از ارسال ICESCRارسال پرتکلهای مشخص در مورد نقض این حق و عدم استفاده ی
این شکایتها به یونسکو نام برد.

 نقش بازار (حوزه خصوصی)

27. تلاش برای ارتقا و اجرای این حق در تخالف با منافع و حیات شرکتها و بخش خصوصی قرار ندارد. بخش خصوصی نقش بسیار جدی در ارتقا علوم و تکنولوژی علمی ایفا کرده و می کند و می بایست ازرویکردهائی که می تواند به تکامل و اجرای این حق ضروری بشری کمک کند استفاده کنند. این امر با در نظر گرفتن نیازهای اولیه ی میلیونها/میلیاردها انسان هائی که در حاشیه قراردارند (بعنوان مثال با ایجاد بانکهای داروئی و تبلیغ به نفع حقوق بشر) و در نهایت قبول این مسئله که حق مسلم مردم است  که از دستآوردهای علمی و پیشرفت تکنولوژیک موجود استفاده کنند، میسر سازد.